για την Τίνα…

…Ούτε συζήτηση ότι οι δημιουργικές ομάδες, που συνδυάζουν γνώση, φαντασία, εξειδίκευση, κάνουν τη διαφορά στην πολιτική. Αυτό, όμως, ισχύει μόνο όταν η ομάδα είναι πιο έξυπνη από τα άτομα που την απαρτίζουν. Όμως η λεγόμενη “ομαδική σκέψη” (group thinking) είναι μια παθολογία της πολιτικής σκέψης. Το έχω ζήσει επί χρόνια στις ομάδες και τις συνελεύσεις. Μαζεύεις δέκα, είκοσι, πενήντα έξυπνους ανθρώπους κι όμως το αποτέλεσμα της “ομαδικής σκέψης” είναι μια συλλογική βλακεία. Τί συμβαίνει; Συγκλίνουν αυθόρμητα, ειλικρινά, σε μια μέση γραμμή η οποία είναι πολύ πιο κάτω από την ευφυΐα και του λιγότερο έξυπνου της ομάδας. Προσέξτε, δεν μιλάμε για yesmen. Δεν αναφερόμαστε σε μια επιβαλλόμενη άνωθεν καταναγκαστική ομοφωνία ή σ’ αυτήν που προκύπτει όταν όλοι έχουν κουραστεί από τις διαφωνίες και τις συγκρούσεις. Ούτε σε μια συμφωνία στη βάση κάποιου υπολογισμού ή συναλλαγής. Είναι μια ψυχολογική κλίση στη μέση γραμμή. Είναι ένας ασύνειδος φόβος να μη βρεθεί κανείς μόνος, μακριά από τους πολλούς. Αν όμως κάποιος νιώθει σιγουριά και ηρεμεί με το ψευδο-consensus, αυτοκαταδικάζεται στη μετριότητα. Συχνά μόλις λήξει μια συνέλευση ομάδας με ψευδοσυναίνεση, ακολουθεί το ήρεμο σαμποτάζ της σχετικής απόφασης από τα ίδια τα μέλη της. Το βλέπουμε κάθε μέρα. Πιστεύω ότι αν κάποιος βλέπει εύκολη ομοφωνία σε μια συνέλευση πρέπει να τη διαλύει ως απροετοίμαστη και να τη συγκαλεί όταν η εισήγηση έχει δυο τρεις εναλλακτικές λύσεις. Αν έχει παραπάνω από τρεις, σημαίνει επίσης ότι είναι απροετοίμαστη.

Μίμης

Το παραπάνω απόσπασμα είναι από ένα βιβλίο το οποίο δεν σκοπεύω να αναφέρω. Γιατί μάλλον δεν θα κάνει κανέναν να ασχοληθεί με το τι λέει. Οι πράσινες λέξεις έχουν ελαφρός αλλάξει για να είναι πιο ευχάριστες στ’ αυτιά μας, μιάς και τις έχουμε συνηθίσει πολύ περισσότερο από αυτές του πρωτότυπου. Η κόκκινη λέξη, δεν άλλαξε, αν και μάλλον είναι πολύ σπάνια λέξη στις διαδικασίες μας. Αλλά είναι, για μένα, ζητούμενο.

Ακόμη δεν μπορώ να καταλάβω πώς μπορούν να νομίζουν ότι είναι ελεύθεροι όταν αρνούνται να δουν τους ανθρώπους ανοιχτά, όταν φοβούνται να αντικρίσουν τη φρίκη τους κι αντιδρούν αυτοασφυξιακά απέναντί τους. Μακάρι να ήταν όλα στο μυαλό…

Ο Δούλος που δραπέτευσε
έλεγε προσευχές στους φιλήσυχους πολίτες
γονατίζοντας σε λιγδωμένα προσκέφαλα.
Εγώ δεν ήλπιζα πως μπορεί να σωθεί.
Οι χωροφύλακες έχουν γερή όραση -
δε διαλύονται με αυταπάτες και ψυχοσάββατα.
Τώρα αυτός που επέμενε να ρωτάει
φαίνεται θαταν αποφασισμένος για θάνατο
ή θαταν κατάσκοπος που δε φοβάται.

Εγώ πάντως
εξακολουθώ να βλέπω τον επερχόμενο
μεσαίωνα
με φάλαγγες πιστών
με αργυρά δισκοπότηρα αφρίζοντα αίμα
με σημαιοστολισμούς και παρελάσεις
με ραβδούχους καλοθρεμμένους καλόγερους
εικόνες απο παλιές εκστρατείες
και τυφεκισμούς
ήρωες με αυστηρά βλέμματα
Άμες δε γ’ εσόμεθα
πληρωμένη εκπαίδευση
θεός αγέρας τα στοιχεία της φύσεως
κλειδωμένα στην εποχή σε χάλκινα θησαυροφυλάκια.

Αν άξαφνα σας γεννηθεί το ερώτημα
πως τα κατάφερε αυτός ο θνητός
μέσα σ’ αυτό το βαρύγδουπο διαπασών των ύμνων
να δραπετεύσει με αληθινό λαμπερόν ήλιο
με αληθινές εξαρτήσεις του βίου -
αν δε μπορείτε να καταλάβετε
τι τον οδήγησε σ’ αυτό το τελευταίο διάβημα
που βρήκε την έξοδο αφού γύρω ήταν μπετόν
αφού γύρω τραγουδούσε η φοιτήτρια
ένα τραγούδι ιστορικό παλιών ηρώων
τότε
δε θα’ χετε δεί κάτι κρυφές μικρές πόρτες
όμως ολοφάνερες στα μάτια των ειδικών
δεν θαχετε δεί το ραγισμένο τοίχο
όπου βλασταίνουν κάτι φυτά
πάνω σ’ ασβέστη κίτρινο απ’ την πολυκαιρία.

Το ζήτημα πια έχει τεθεί :

Η θα εξακολουθούμε να γονατίζουμε
όπως αυτός ο δραπέτης
ή θα σηκώσουμε άλλον πύργο ατίθασο
απέναντί τους.

Μιχάλης Κατσαρός

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.