Μα καλά, γίνονται αυτά τα πράγματα;
Δέκα χρόνια πέρασαν κι εσύ τώρα συμπεριφέρεσαι σαν φοιτητής;
Ακροβατώντας στο κενό της φυγής και στην αγωνιά του πουθενά;
Τώρα που μπορεί πια να είναι η ώρα να στρώσετε όλοι τον κώλο σας κάτω
και να αλλάξετε τα πράγματα;
Απλά, όπως είχε πει πριν πολλά χρόνια και μια φίλη μου, έχουμε άλλους ρυθμούς;
Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.
Η μεγάλη υγεία
Εμείς οι καινούργιοι, εμείς που δεν έχουμε όνομα,
εμείς οι δυσκολονόητοι άνθρωποι, εμείς τα πρόωρα παιδιά ενός αβέβαιου
ακόμη μέλλοντος, χρειαζόμαστε για έναν καινούργιο σκοπό κι ένα
καινούργιο μέσο – δηλαδή, μια καινούργια υγεία, πιο δυνατή, πιο πονηρή,
πιο ανθεκτική, πιο τολμηρή και πιο χαρούμενη από οποιαδήποτε
προηγούμενη υγεία. Όποιος έχει μια ψυχή που διψά να ζήσει όλο το εύρος
των μέχρι τούδε αξιών και βλέψεων και να κάνει τον περίπλου όλων των
ακτών αυτής της ιδανικής “Μεσογείου”, όποιος θέλει να μάθει, από τις
περιπέτειες της πιο προσωπικής του εμπειρίας, πώς νιώθει ένας
εξερευνητής και κατακτητής του ιδεώδους, κι επίσης ένας καλλιτέχνης,
ένας άγιος, ένας νομοθέτης, ένας σοφός, ένας επιστήμονας, ένας ευσεβής
άνθρωπος, ένας μάντης, κι ένας που στέκει σαν Θεός παράμερα, σύμφωνα με
το παλιό στυλ – χρειάζεται ένα πράγμα κυρίως: τη μεγάλη υγεία, την
οποία δεν την έχει κανείς απλώς, αλλά την αποκτά συνεχώς. Και πρέπει να
την αποκτά, γιατί την εγκαταλείπει συνεχώς και πρέπει να την
εγκαταλείπει!... Και τώρα, αφού για πολύ καιρό οδοιπορούσαμε, εμείς οι
αργοναύτες του ιδεώδους, με περισσότερη ίσως τόλμη απ' όσο θα ήταν
λογικό, αφού υποφέραμε αρκετά συχνά από ναυάγια και ζημιές και μείναμε
όμως, για να το επαναλάβω, πιο υγιείς απ' όσο θα 'θελαν να μας
επιτρέψουν να μείνουμε, επικίνδυνα υγιείς, για πάντα υγιείς, μας
φαίνεται πως τώρα έχουμε απέναντί μας, ως ανταμοιβή, μια ανεξερεύνητη
χώρα, που κανένας δεν είδε ακόμη τα σύνορά της, κάτι πέρα από τις
γνωστές μέχρι τώρα χώρες και τις γωνιές του ιδεώδους, έναν κόσμο τόσο
πλούσιο σε πράγματα όμορφα, παράξενα, αμφίβολα, φοβερά και θεϊκά, ώστε
η περιέργειά μας και η λαχτάρα μας να τον αποκτήσουμε έχουν βρει τα
όριά τους – αλίμονο! Τώρα πια δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να μας
χορτάσει! Έπειτα από τέτοια θεάματα και με τέτοια καυτερή πείνα στη
συνείδησή μας και στη γνώση μας, πώς θα μπορούσαμε να ικανοποιούμαστε
ακόμη με τους τωρινούς ανθρώπους; Είναι ίσως πολύ κακό, αλλά και
αναπόφευκτο, να δυσκολευόμαστε να παραμένουμε σοβαροί, όταν βλέπουμε τι
είναι πραγματικά οι αξιόλογοι γι' αυτούς τους ανθρώπους σκοποί και
ελπίδες. Και συχνά δεν μπορούμε πια ούτε μια ματιά να τους ρίξουμε. Ένα
άλλο ιδεώδες τρέχει μπροστά μας, ένα ιδεώδες παράξενο, σαγηνευτικό,
επικίνδυνο, για το οποίο δεν θέλουμε να πείσουμε κανέναν, επειδή σε
κανέναν δεν αναγνωρίζουμε εύκολα το δικαίωμα να το έχει: είναι το
ιδεώδες ενός πνεύματος που παίζει με αφέλεια – δηλαδή, όχι σκόπιμα,
αλλά λόγω μιας ξέχειλης δύναμης και αφθονίας – μ' ότι ονομαζόταν μέχρι
τώρα άγιο, καλό, άθικτο, θείο. Το ιδεώδες ενός πνεύματος, για το οποίο
εκείνα τα ανώτερα πράγματα που δέχονται δικαιολογημένα οι άνθρωποι ως
κριτήρια αξίας σημαίνουν κίνδυνο, φθορά, ταπείνωση ή τουλάχιστον
αναψυχή, τύφλωση και προσωρινή λήθη του εαυτού. Το ιδεώδες μιας
ανθρώπινης, υπερανθρώπινης ευημερίας και καλοσύνης, που θα φανεί συχνά
απάνθρωπο – για παράδειγμα, αν αντιπαραταχθεί σε ολόκληρη τη μέχρι
τούδε επίγεια βαρβαρότητα, σε κάθε είδους επισημότητα στις κινήσεις,
στα λόγια, στον τόνο, στο βλέμμα, στην ηθική και στον προορισμό, ως η
πιο ένσαρκη και αθέλητη παρωδία τους. Παρ' όλα αυτά όμως, είναι ένα
ιδεώδες με το οποίο πραγματικά αρχίζει η μεγάλη σοβαρότητα, με το οποίο
μπαίνει για πρώτη φορά το πραγματικό ερωτηματικό, με το οποίο αλλάζει η
μοίρα της ψυχής, προχωρά ο δείκτης, αρχίζει η τραγωδία...
F.Nietzsche, Die frohliche Wissenschaft
